Ceza Hukuku

KONUT DOKUNULMAZLIĞININ İHLALİ SUÇU

KONUT DOKUNULMAZLIĞININ İHLALİ SUÇU

Kamuoyunda ‘haneye teşebbüs’ olarak da adlandırılan konut dokunulmazlığını ihlal

suçu, 5237 sayılı TCK’nın - İkinci Kitabının “Kişilere Karşı Suçlar” başlıklı ikinci

kısmının “Hürriyete Karşı Suçlar” başlıklı Yedinci Bölümünde yer alan - 116.

Maddesinde ele alınmış olmakla birlikte, Anayasanın - Kişinin Hakları ve Ödevlerini

düzenleyen ikinci bölümü içerisinde yer alan - 21. Maddesinde de güvence altına

alınmıştır. Konut dokunulmazlığını ihlal suçunun cezayı artıran nitelikli unsurları “ortak

hükümler” mahiyetindeki TCK 119’da düzenlenmiştir. Hemen eklemek gerekir ki, 765

sayılı TCK’da da bahse konu suçla alakalı hüküm bulunmaktaydı.

Kişi hak ve hürriyetleri, barış ve sükûnetin daimi tecellisi, güven ve sulhun temini,

somut olayın özelliklerine göre mahremiyetin, hukuk devleti yoluyla sağlanması ya da

korunması yine durum ve koşullar elverişliyse toplumun temel yapı taşı olan aile

kurumuna yöneltilecek saldırı ve fiillerin iş bu madde yoluyla caydırıcılığı ele

alınmıştır.

TCK 116/1 incelendiğinde, şikâyete tabi bir suç olduğu anlaşılmakla birlikte bir

kimsenin konutuna veya konutun eklentilerine rızasız giren ya da rıza ile girdikten

sonra çıkmayan kişi hakkında altı aydan iki yıla kadar mahkûmiyet kararı verilir

denmektedir. Suçun temel şekli bu şekilde düzenlenmiş olup, suça konu oluşturacak

fiiller hiç şüphesiz konuta rızasız ‘girmek’ ya da önceden verilmiş rızaya binaen girip

‘çıkmamaktır’.

Kasten işlenebilir bir suç olmakla birlikte, taksirle işlenebilmesi mümkün değildir çünkü

ilgili kanunda suçun taksirle işlenebilirliği düzenlenmemiştir.

Pek tabi suçun maddi unsurlarının girmek ya da çıkmamak olduğunun bir kez daha

altını çizmiş olmakla birlikte, bahse konu olan konuta veya eklentisine fiili olarak dâhil

olmadan (girmeden) gerçekleşen fiillerin akıbeti ne olacaktır?

Fikrimizce lafzi yorum metoduna göre, kanun metni çok açık olmakla birlikte kamu

düzeni açısından da korunan menfaatler göz önüne alındığında tipik suç unsurları

konuta veya eklentiye girmek ya da çıkmamaktır 1 bu sebeptendir ki ilgili madde

metninin ihlali için yukarıda bahsedilen seçimlik fiillerden mutlaka birinin varlığı

*Beykent Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğrencisi

1 Konunun daha iyi anlaşılabilmesi açısından örneklendirme yapmak gerekirse, konuta fiili olarak giriş

yapmadan dışarıdan bakmak, taciz etmek, sesli veya görüntülü iletilerde bulunmak, ilgili kanun

maddesini fikrimizce ihlal etmeyecektir.

gereklidir. Binaenaleyh altını çizmek isteriz ki bu hususta Yargıtay Ceza Genel

Kurulunun 2018 tarihli kararı mevcuttur detaylı bilgi için lütfen bakınız 2 .

TCK 116/2’yi incelediğimizde, rıza aranmaksızın girilmesi hayatın olağan akışına ters

düşmeyecek yerler dışında kalan iş yerleri ve eklentilerinde, şikâyet üzerine altı aydan

bir yıla kadar hapis cezası ya da adli para cezası ön görülmüştür.

Mahkûmiyet kararı verilebilmesi için takibi şikâyete bağlı olmakla birlikte TCK

106’nın sadece aile konutu ya da yerleşim yerindeki düzen ve salahiyet için hukuk

düzeninde kendine yer bulduğunu söylememizin yanlış olacağının en güzel örneğidir.

İlgili madde metni konut, konutun eklentisi, iş yeri ve iş yerinin eklentilerini de

kapsamaktadır, somut olayın özelliklerine göre hüküm tatbik edilmelidir. Yine birinci

fıkra için söylediğimiz hukuka uygunluk ölçütü olan rıza (onay) bu düzenleme için de

geçerlidir.

Madde metninde bahsedilen ‘açık bir rızaya gerek duyulmaksızın girilmesi mutat olan

yerler’ kavramından fikrimizce anlaşılması gereken; Oyun Salonları, İnternet Salonu,

Çay Bahçesi vb. yerlerdir.

Pekâlâ, Eklenti kavramından ne anlamamız gerekecektir?

Türk Medeni Kanunu 686/2-3 uyarınca, Eklenti, asıl şey malikinin anlaşılabilen

arzusuna veya yerel âdetlere göre, işletilmesi, korunması veya yarar sağlaması için asıl

şeye sürekli olarak özgülenen ve kullanılmasında birleştirme, takma veya başka bir

biçimde asıl şeye bağlı kılınan taşınır maldır. Eklenti, asıl şeyden geçici olarak

ayrılmakla bu niteliğini kaybetmez, şeklinde tanımlanmıştır. Eklenti, asıl malın temel

unsurunu oluşturmamakla birlikte, asıl malla arasında işlevsel bir ilişkinin bulunduğu

söylenebilir.

Madde metninden yola çıkacak olursak, konut veya eklentileri kavramından; Bahse

konu olan konut bahçeli müstakil bir evse, konutu sarmalayan ya da bahçeyle yol

arasındaki ayrımı sağlayan çitlerin, konutun eklentisi sayılabileceğini fikrimizce

söyleyebiliriz bu sebeptendir ki rıza olmadan çitleri aşan ya da kıran 3 ya da rıza olmakla

birlikte bahçeden çıkmayan kimse TCK 116’yı ihlal etmiş olacaktır.

Bu hususta bahçelerin hukuki niteliği doktrinde tartışma konusu olmakla birlikte ‘ortak

alan’ diye tabir edilen yerlerin ‘eklenti’ vasfını taşıyabileceği kanaatindeyiz, günümüzde

siteleşme ve kat irtifakı hususu kat mülkiyeti kanunu uyarınca ayrı ayrı bağımsız

bölümlerde yer aldığı için sitelerin bahçelerinin, asansörlerinin, depolarının ortak alan

olduğu kuşkusuz olmakla birlikte eklenti niteliği taşıyıp taşımadığı somut olayın

özellikleri doğrultusunda tartışma konusu olmaktadır. Altı çizilmelidir ki, Kat

2 ARTUK- AKCAN, Konut Dokunulmazlığını İhlal Suçu (TCK m. 116), D.E.Ü. Hukuk Fakültesi Dergisi,

Prof. Dr. Durmuş TEZCAN’a Armağan, C.21, Özel S. 2019, s. 2703-2728

3 Mala zarar verme suçunun da oluşacağı aşikardır.

Mülkiyeti Kanunu md.6 uyarınca eklenti niteliği taşıyan kısımlar kanunca sayılmış

olmakla birlikte ‘eklentiler’ ibaresinden tahdidi olmadığı anlaşılmaktadır. İşte tam da bu

sebeptendir ki, eklenti kavramının geniş tutulması gerekliliği ve bağımsız bölümlere

tahsis edilen eklentilerin, bağımsız bölümlerin bütünleyici parçasıymışçasına tahsis

edilebileceği ve ilgili kanunun 116. Maddesince olası bir ihlal söz konusu olduğunda

bahçelerin eklenti kapsamında değerlendirilip konuyla alakalı soruşturma

başlatılabileceği kanaatindeyiz.

Madde metninin son fıkrasında ise ağırlaştırılmış hali (nitelikli hal) söz konusu olup,

cebir veya tehdit kullanmak suretiyle ya da gece vakti söz konusu fiillerin icra edilmesi

halinde 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasına hükmolunacaktır.

Gece vakti konut dokunulmazlığının ihlali söz konusu olduğunda şikâyet üzerine

başlatılacak olan soruşturma TCK 116/4 üzerine olmalıdır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz.

Av. MUHAMMET CAN KARACASAMSUN BAROSU
Hakkımızda