Ceza Hukuku

ULAŞIM ARAÇLARININ KAÇIRILMASI VEYA ALIKONULMASI SUÇU

ULAŞIM ARAÇLARININ KAÇIRILMASI VEYA ALIKONULMASI SUÇU

Bu çalışmamızda ulaşım araçlarından ne anlaşılması gerektiği, hangi durum ve

hadiselerle bu suçun uygulama alanı bulabileceği, seyahat özgürlüğü kapsamı adı

altında kanun koyucu tarafından düzenlenmiş olan bu hükmün uygulamadaki

yansımalarını, mahkeme içtihatlarını gözeterek incelemeye çalışacağız. Aynı zamanda

bu suçun işlenmesiyle birlikte içerisinde bulundurduğu ve dayanaklarını oluşturan veya

oluşturabilecek diğer hükümleri de dikkate alarak korunan hukuki değerin irdelemesini

yapmaya çalışacağız.

Anahtar Kelimeler: TCK 223, ulaşım araçlarının kaçırılması veya alıkonması suçu,

ulaşım aracı, cebir, tehdit, işgal, alıkoyma, kaçırma

GENEL HATLARIYLA TÜRK CEZA KANUNUNUN 223. MADDESİ

I. GİRİŞ

5237 sayılı Türk Ceza Kanununun Özel hükümler kitabının Topluma Karşı Suçlar üst

başlıklı 3. Kısmının Ulaşım Araçlarına veya Sabit Platformlara Karşı Suçlar başlıklı 6.

Bölümünde Ulaşım Araçlarının Kaçırılması veya Alıkonulması adlı 223. Maddesinde;

(1) Cebir veya tehdit kullanarak ya da hukuka aykırı başka bir davranışla kara ulaşım

aracının hareket etmesini engelleyen, bu aracı hareket halinde iken durduran veya

gitmekte olduğu yerden başka yere götüren kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile

cezalandırılır.

(2) Suçun konusunun deniz veya demiryolu ulaşım aracı olması halinde, iki yıldan beş

yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

(3) Cebir veya tehdit kullanarak ya da hukuka aykırı başka bir davranışla hava ulaşım

aracının hareket etmesini engelleyen veya bu aracı gitmekte olduğu yerden başka yere

götüren kişi, beş yıldan on yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(4) Bu suçların işlenmesi sırasında kişilerin hürriyetinin tahdit edilmesi dolayısıyla

ayrıca cezaya hükmolunur.

(5) Bu suçların işlenmesi sırasında kasten yaralama suçunun neticesi sebebiyle

ağırlaşmış hallerinin gerçekleşmesi durumunda, ayrıca kasten yaralama suçuna ilişkin

hükümler uygulanır.hükümleri yer almaktadır.

Ulaşım araçlarının kaçırılması veya alıkonulması suçu, Türk Ceza Kanununa, ilk

kez 1971tarih ve 1480 sayılı Kanunla, 765 sayılı Kanunun 384. maddesi olarak

girmiştir. 384.madde 1979/2245 sayılı Kanunla esaslı değişiklik geçirmiştir 1 .

Madde gerekçesindeyse,

Maddenin birinci fıkrası, kara ulaşım araçlarının hareketlerinin cebir veya

tehdit kullanılarak ya da hukuka aykırı başka bir davranışla bile bile engellenmesini

veya bunların kaçırılmasını cezalandırmaktadır. Suçun maddî unsuru belirtilirken,

uygulamada herhangi bir duraksamaya neden olunmaması için kaçırma niteliğinde

bulunan hareketlerin teker teker sayılması ve böylece araçların hareket etmesinin

engellenmesi, aracın hareket ettirilmemesi, hareket hâlinde bulunanların durdurulması

ve gitmekte olduğu yerlerden başka yerlere yönlendirilmesi ayrıca açıklanmıştır.

Maddenin ikinci fıkrasında, suçun konusunun deniz veya demiryolu ulaşım aracı

olması itibarıyla ayrı bir suç tanımına yer verilmiştir. Bu suçu oluşturan hareketler,

birinci fıkrada tanımlanan suçun maddî unsuru kapsamındaki hareketlerden ibarettir.

Üçüncü fıkrada, cebir veya tehdit kullanılarak ya da hukuka aykırı başka bir

davranışla hava ulaşım aracının hareket etmesinin engellenmesi veya bu aracın

gitmekte olduğu yerden başka yere götürülmesi, ayrı bir suç olarak tanımlanmıştır.

Maddenin dördüncü fıkrasında özel bir içtima hükmüne yer verilmiştir. Buna

göre; bir, iki ve üçüncü fıkralarda tanımlanan suçların işlenmesi sırasında kişilerin

hürriyetinin tahdit edilmesi hâlinde, ayrıca bu nedenle cezaya hükmedilmelidir. Bir, iki

1 Prof. Dr. Zeki HAFIZOĞULLARI, Arş. Gör. Ezgi AYGÜN EŞİTLİ, Ulaşım Araçlarına veya

Sabit Platformlara Karşı Suçlar, 2011 / 1 Ankara Barosu Dergisi

ve üçüncü fıkralarda tanımlanan suçların işlenebilmesi için, kişilerin hürriyetinin tahdit

edilmesi gerekmemektedir.

Beşinci fıkraya göre, bir, iki ve üçüncü fıkralarda tanımlanan suçların işlenmesi

sırasında kasten yaralama suçunun neticesi sebebiyle ağırlaşmış hâllerinin

gerçekleşmesi durumunda, ayrıca kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanır.

Bu itibarla, kasten yaralama suçunun temel şeklinin gerçekleşmesi hâlinde, sadece bu

bir, iki veya üçüncü fıkralara istinaden cezaya hükmedilmelidir.

Ulaşım araçlarına zarar verilmesi, mala zarar verme suçunun daha ağır cezayı

gerektiren nitelikli şeklini oluşturduğu için, bu madde kapsamında ayrıca suç olarak

tanımlanmamıştır.

II. SUÇLA KORUNAN HUKUKİ YARAR

T.C. 1982 Anayasasının 23. Maddesiyle güvence altına alınan ‘Yerleşme ve Seyahat

hürriyeti’ fikrimizce korunmak istenilen hukuki değerin en büyük dayanaklarından

biridir. ‘Herkes dilediği gibi yerleşme ve seyahat etme hürriyetine sahiptir ve bu

özgürlük ancak kanunla sınırlandırılabilecektir’.

Yine madde metinleri incelendiğinde kamu düzeni, kişi hürriyeti ve dokunulmazlığı

başta olmak üzere kişilik haklarına ihlal niteliğinde bir fiile somut olayın vuku bulması

halinde suçun kanuni unsurları gerçekleşmiş olacağından mahkûmiyeti talep

edilebilecektir. Özellikle ‘cebir’ ve ‘tehdit’ vasıtasıyla ya da başkaca bir hukuka aykırı

davranışla kara ulaşım araçlarından birinin hareket etmesini engelleyen veya hareket

halindeyken durduran veya doğrudan veyahut dolaylı yollarla durmasını sağlayan veya

isteği, arzusu, rızası dışında başka bir yere gitmesini sağlayan kimse/lere uygulanacak

müeyyidelerle karşı karşıya kalacaklardır.

Binaenaleyh kanaatimizce, bu suçun uygulama alanı bulmasıyla birlikte TCK m.109

bağlamında ‘hürriyetten yoksun kılma’ suçunun da oluşması durum ve koşullara göre

mümkün olabilecektir. Bu fikrimizi destekleyen unsur ise;

TCK m.109/1-1.cümle de:

‘Bir kimseyi hukuka aykırı olarak bir yere gitmek veya bir yerde kalmak hürriyetinden

yoksun bırakan kişiye, 1 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası verilir’.

Pekâlâ, kara ulaşım aracından anlaşılması gereken nedir?

Araba, Bisiklet, Fayton, Kağnı, Kamyon, Kamyonet, Minibüs, Metrobüs, Motosiklet,

Otobüs, Otomobil, Traktör, Troleybüs 2 .

Yukarıda sayılan örnekler pek tabi tahdidi değildir. Mesela akıllara gelebilecek

örneklerden bazıları Atv, Akülü araba vs.’dir.

III. SUÇUN UNSURLARI

1. MADDİ UNSURLAR

Fail açısından suçun kanuni düzenlemesinde herhangi bir unsur, ölçüt belirtilmemekle

birlikte suçun failinin herkes olabileceğini söyleyebiliriz.

Topluma karşı işlenen suçlar üst başlığında madde metni ele alındığı için mağdurun

kamu olarak zikredilmesi her ne kadar mümkünse de tüm toplumun mağduriyeti

açısından failin mahkum edilmesi mantalitesi kanaatimizce pek de mantıklı

görülmemektedir. Bu yüzden biz mağdur kavramını suçtan zarar gören kimse olarak

ferdileştirmenin daha doğru olacağını düşünmekle birlikte mahkûmiyet talepli olarak

kurulan hükümlerin doğrudan suçtan zarar görenle illi seriye mal edilmesi

kanaatindeyiz.

Hangi davranışların(fiil unsuru) TCK 223’ü ihlal edeceğini inceleyecek olursak;

- ‘Cebir veya tehdit kullanarak ya da hukuka aykırı başka bir davranışla kara

ulaşım aracının hareket etmesini engelleyen..’

Öncelikle cebir ve tehditten ne anlamamız gerekeceğine değinelim.

Cebir: ‘Zor, zorlayış 3

Tehdit: Gözdağı 4 anlamına gelmektedir.

Pekâlâ, zor kullanmak yoluyla veya gözdağı vererek ya da herhangi hukuka aykırı bir

davranışla (şiddet yoluyla, şantaj yoluyla vs.) bu hükmü ihlal etmek suçun oluşmasına

sebebiyet verebilecektir.

2 İnternet kaynağı- https://tr.wikipedia.org/wiki/Karayolu_ula%C5%9F%C4%B1m_ara%C3%A7lar%C4%B1

(Son erişim tarihi: 08.07.2020- 14.28)

3 İnternet kaynağı- https://sozluk.gov.tr/ (Son erişim tarihi: 09.07.2020 – 15.55)

4 İnternet kaynağı- https://sozluk.gov.tr/ (Son erişim tarihi: 09.07.2020 – 15.57)

‘…kara ulaşım aracının hareket etmesini engelleyen, bu aracı hareket halinde iken

durduran veya gitmekte olduğu yerden başka yere götüren..’

1. Fıkra açısından suçun işlenebilmesinin yolu kara ulaşım aracı olmaktan geçmek

zorundadır. Harekete geçmeye hazır bir kara ulaşım aracını ya da hareket

halindeyken durduran veya rotasını değiştiren kimse bu suçun tatbik edilmesine

sebebiyet verebilecektir.

2. Fıkra açısından, deniz veya demiryolu ulaşım aracının hareket etmesini

engelleyen, hareket halindeyken durduran, rotasını değiştiren, cebir veya tehdit

yoluyla ya da herhangi bir hukuka aykırı fiille bu suçun işleyen kimse

TCK 223/2’yi ihlal etmiş olacaktır.

3. Fıkra açısından ‘hava yolu ulaşım aracının hareket etmesini engelleyen veya bu

aracı gitmekte olduğu yerden başka yere götüren kişi..’ hava ulaşım aracı

ibaresinden; Taşıma kapasitesine sahip her nevi insanlı ya da insansız uçan araç.

uçak, helikopter, insansız hava aracı, Balon, zeplin, planör ve yelken kanat gibi

çok geniş bir yelpazedeki tüm uçabilen araçlar hava aracı sayılırlar 5 .

4. Suçun kanuni tanımında belirtilen unsurların hürriyetinden yoksun bırakma

alıkoyma, rehin alma şeklinde gerçekleşmesi halinde ayrıca cezaya

hükmolunacağı belirtilmiş olmakla birlikte 1. Veya 2. Ya da 3. Fıkradaki suç

tanımlarından herhangi birinin hürriyeti tahdit biçiminde işlenmesi halinde (özel

içtima) bahse konu olan 4. Fıkra uygulama alanı bulabilecektir.

5. Fıkrada ve madde gerekçesinde de belirtildiği üzere, kasten yaralama suçunun

neticesi sebebiyle ağırlaşmış hâllerinin gerçekleşmesi durumunda, ayrıca kasten

yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanır. Fakat altı çizilmelidir ki, kasten

yaralama suçunun basit (temel) haliyle gerçekleşmesi halinde, sadece bir, iki

veya üçüncü fıkralara istinaden cezaya hükmedilmesi gerekmektedir.

Suç kasten işlenebilir bir suç niteliğindedir.

Suça iştirak icra hareketlerinin bölünebilirliği mümkünse iştirake konu olabilir.

Suça teşebbüs mümkündür.

IV. BU SUÇU KONU ALAN İÇTİHATLAR

T.C.5 (İnternet kaynağı:

https://tr.wikipedia.org/wiki/Hava_arac%C4%B1#:~:text=Hava%20ta%C5%9F%C4%B1t%C4%B1%20ya%

20da%20hava,u%C3%A7abilen%20ara%C3%A7lar%20hava%20arac%C4%B1%20say%C4%B1l%C4%B1rlar

.- Son erişim tarihi: 10.07.2020- 10.19)

YARGITAY

4. CEZA DAİRESİ

E. 2013/39335

K. 2016/4201

T. 7.3.2016

• HAKARET SUÇU (Mağdurun Müracaatı ve Şikayetinin Olmadığının Anlaşılması Karşısında

Kovuşturma Şartının Gerçekleşmediği Gerekçesiyle Düşme Kararı Verilmesi Yerine Yerinde

Olmayan Gerekçeyle Beraat Kararı Verilmesinin Hatalı Olduğu)

• KOVUŞTURMA ŞARTI (Mağdurun Kendisine Hakaret Edildiği Yönünde Müracaatı ve

Şikayetinin Olmadığı - Kovuşturma Şartının Gerçekleşmediği Gerekçesiyle Düşme Kararı

Verilmesi Gerektiği)

• HÜKMÜN ÇELİŞKİLİ OLMASI (Hükmün Gerekçe Kısmında Sanık Hakkında Tehdit

Suçundan Kurulan Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakıldığına Karar Verildiğinin Belirtilmesine

Karşın Hüküm Kurulurken Anılan Husus Uygulanmayarak Çelişkiye Yol Açılmasının Kanuna

Aykırı Olduğu)

• HAK YOKSUNLUĞU (Hakaret Suçu - Anayasa Mahkemesinin Hükümden Sonra Yürürlüğe

Giren Kararı İle 5237 S. TCK'nun Md. 53/1/b Hükmüne Yönelik Olarak Vermiş Olduğu İptal

Kararlarının Uygulanmasının Zorunlu Olduğu)

5237/m.53

ÖZET : Mağdurun kendisine hakaret edildiği yönünde müracaatı ve şikayetinin olmadığının anlaşılması

karşısında, kovuşturma şartının gerçekleşmediği gerekçesiyle düşme kararı verilmesi yerine, yerinde

olmayan gerekçeyle beraat kararı verilmesi hatalıdır. Öte yandan, Hükmün gerekçe kısmında sanık

hakkında tehdit suçundan kurulan hükmün açıklanmasının geri bırakıldığına karar verildiğinin

belirtilmesine karşın, hüküm kurulurken anılan husus uygulanmayarak çelişkiye yol açılması; Anayasa

Mahkemesi'nin hükümden sonra yürürlüğe giren kararı ile TCK'nın 53. maddesinin (1) numaralı

fıkrasının (b) bendine yönelik olarak vermiş olduğu iptal kararlarının uygulanması zorunluluğu bozmayı

gerektirmiştir.

DAVA : Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile

suç tarihine göre ve sanık hakkında mağdur ...'a karşı tehdit, katılan ...'a karşı tehdit, katılan ...'a karşı

tehdit ve hakaret suçlarından açılan davada, zamanaşımı süresi içinde karar verilebileceği belirlenerek

dosya görüşüldü:

KARAR : A-)Sanık hakkında katılan ...'a karşı hakaret suçuna dair kararda, öngörülen cezanın nitelik ve

niceliğine göre, verildiği tarih itibariyle hükmün temyiz edilemez olduğu anlaşıldığından, 5320 Sayılı

Kanun'un 8/1 ve 1412 Sayılı CMUK'nın 317. maddeleri uyarınca O Yer Cumhuriyet Savcısı ve sanık ...

müdafiinin tebliğnameye uygun olarak, TEMYİZ İSTEKLERİNİN REDDİNE,

B-)Diğer hükümlerin temyizine gelince;

Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre ve

iddianamede sanığın katılan ...'a yönelik tehdit suçunu zincirleme şekilde işlediği yönünde bir anlatım

olmadığı anlaşılmakla, tebliğnamedeki (C-1) numaralı bozma düşüncesine iştirak edilmeyerek yapılan

incelemede,

1-)Sanık hakkında mağdur ...'a karşı hakaret suçundan beraat hükmüne yönelik temyizde;

Mağdur ...'ın kendisine hakaret edildiği yönünde müracaatı ve şikayetinin olmadığının anlaşılması

karşısında, kovuşturma şartının gerçekleşmediği gerekçesiyle düşme kararı verilmesi yerine, yerinde

olmayan gerekçeyle beraat kararı verilmesi,

Kanuna aykırı, O Yer Cumhuriyet Savcısı ve sanık ... müdafiinin temyiz iddiaları bu sebeple yerinde ise

de, bu aykırılık yeniden duruşma yapılmasına gerek olmaksızın düzeltilebilir nitelikte bir yanılgı

olduğundan, temyiz edilen kararın açıklanan noktası tebliğnameye uygun olarak, "sanık ... hakkında

mağdur ...'a karşı hakaret suçundan CMK'nın 223/2-e maddesi uyarınca beraatine" dair kısmın karardan

çıkarılması, yerine "mağdur ...'ın müracaat ve şikayeti olmaması karşısında, TCK'nın 73/4, 131/1 ve

CMK'nın 223/8. madde ve fıkraları uyarınca sanık ... hakkındaki mağdur ...'a karşı hakaret suçundan

açılan kamu davasının düşmesine" cümlesinin eklenmesi biçiminde DÜZELTİLMESİNE ve başkaca

yönleri Kanuna uygun bulunan hükmün, bu bağlamda 5320 Sayılı Kanun'un 8/1. madde ve fıkrası

aracılığıyla 1412 Sayılı CMUK'nın 322. maddesi uyarınca ONANMASINA,

2-)Katılan ...'a karşı tehdit suçundan kurulan mahkumiyet hükmünün temyiz incelenmesinde ise, başkaca

nedenler yerinde görülmemiştir.

Ancak;

a-)Hükmün gerekçe kısmında sanık hakkında tehdit suçundan kurulan hükmün açıklanmasının geri

bırakıldığına karar verildiğinin belirtilmesine karşın, hüküm kurulurken anılan husus uygulanmayarak

çelişkiye yol açılması,

b-)Anayasa Mahkemesi'nin hükümden sonra 24.11.2015 gün ve 29542 Sayılı Resmi Gazete'de

yayımlanan 8.10.2015 gün ve 2014/140 esas, 2015/85 Sayılı kararı ile TCK'nın 53. maddesinin (1)

numaralı fıkrasının (b) bendine yönelik olarak vermiş olduğu iptal kararlarının uygulanması zorunluluğu,

SONUÇ : Bozmayı gerektirmiş, O Yer Cumhuriyet Savcısı ve sanık ... müdafiinin temyiz nedenleri

yerinde görüldüğünden tebliğnameye kısmen uygun olarak HÜKMÜN BOZULMASINA, yargılamanın

bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm

mahkemesine gönderilmesine, 07.03.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

T.C.

YARGITAY

CEZA GENEL KURULU

E. 2014/12-331

K. 2015/101

T. 14.4.2015

• 2863 SAYILI KANUNA MUHALEFET SUÇU ( Yerel Mahkemenin Son Uygulaması Direnme

Kararı Olmayıp Yeni Hüküm Niteliğinde Olduğundan Dosyanın Temyiz İncelemesi Yapılmak

Üzere Özel Daireye Gönderilmesine Karar Verilmesi Gerektiği )

• DİRENME KARARI ( Özel Dairece İlk Hükmün Bozulmasına Karar Verilmesinden Sonra Yerel

Mahkemece Önceki Hükmünde Yer Almayan Yeni ve Değişik Gerekçeyle Direnildiği - Yerel

Mahkemenin Son Uygulaması Direnme Kararı Olmayıp Yeni Hüküm Niteliğinde Olduğu )

• TEMYİZ İNCELEMESİ ( Mahkemenin Son Uygulamasının Direnme Kararı Olmayıp Yeni

Hüküm Niteliğinde Olduğu - İlk Hükümde Yer Almayan Yeni ve Değişik Gerekçe Özel Dairece

Denetlenmemiş Olup Özel Daire Denetiminden Geçmemiş Olan Bir Konunun İlk Kez Ceza Genel

Kurulunca Değerlendirilemeyeceği )

Yargıtay İç Yönetmeliği/m.27

ÖZET : İnceleme konusu olayda; Özel Dairece ilk hükmün bozulmasına karar verilmesinden sonra yerel

mahkemece önceki hükmünde yer almayan yeni ve değişik gerekçeyle direnilerek, sanığın ilk hükümde

olduğu gibi beraatına karar verilmiştir. İlk hükümde yer almayan bu yeni ve değişik gerekçe Özel Dairece

denetlenmemiş olup, Özel Daire denetiminden geçmemiş olan bir konunun ilk kez Ceza Genel Kurulunca

değerlendirilmesine kanuni imkan bulunmamaktadır. Bu itibarla, yerel mahkemenin son uygulaması

direnme kararı olmayıp, yeni hüküm niteliğinde olduğundan, dosyanın temyiz incelemesi yapılmak üzere

Özel Daireye gönderilmesine karar verilmelidir.

DAVA : 2863 sayılı Kanuna muhalefet suçundan sanık İ. K.'in 5271 sayılı CMK'nun 223/2-c. maddesi

uyarınca beraatine ilişkin, Kütahya 1. Asliye Ceza Mahkemesince verilen 27.12.2007 gün ve 125-645

sayılı hükmün katılan vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 12. Ceza

Dairesince 07.03.2012 gün ve 8124-6381 sayı ile;

“... Sanığın uzun yıllardan beri kullandığı ve bilirkişi raporuna göre üzerindeki figürlerden ve taşın

niteliğinden tarihi eser olduğu açıkça anlaşılan kültür varlığını ilgili kurumlara ihbar etmemek suretiyle

üzerine atılı suçu işlediği anlaşılmasına rağmen yazılı şekilde beraatine karar verilmesi...”,

İsabetsizliğinden bozulmasına karar verilmiştir.

Yerel mahkeme ise 13.09.2012 gün ve 583-709 sayı ile;

“... Sanığın aşamalarda değişmeyen savunması, bu savunmayı doğrulayan olay yeri tespit tutanağında

iddianame konusu tarihi eser vasfındaki taşın uzun zamandır hayvanlara tuz vermek için kullanıldığının

anlaşılması, alınan bilirkişi raporları kapsamı ve tüm dosya kapsamı beraber değerlendirildiğinde; sanığın

evinin avlusunda tarihi eser olduğu anlaşılan taşın ihbar sonucu bulunduğu ancak dosya kapsamında bu

taşın sanığın dedesinden beri hayvanlara tuz vermek için kullanıldığının anlaşıldığı, çocukluğundan beri

bu taşın hayvanlara tuz vermek için kullanıldığını gören sanıktan bu taşı yetkili makamlara bildirmek gibi

bir davranışın beklenemeyeceği, sanığın bu taşı cezai ehliyete sahip bir dönemde kendisinin bulmadığı

veya ele geçirmediği ayrıca bu taşı koleksiyon yapmak veya satmak amacıyla bulundurmadığı, hayvanlar

için tuz vermek amacıyla kullanılan taşın sanık tarafından yetkili makamlara bildirilmesi hususunda

suçun temel unsuru olan kastın bulunamayacağı, sanığın yaşı, kişisel durumu, yaşadığı sosyal çevre, tarihi

eserin bulunma ve kullanma biçimi nazara alındığında sanığın kastının bulunmadığının açık ve net

olduğu, çok uzun yıllar başka amaçla kullanılan bir taşı bildirme yükümlülüğünün sanığa yüklenmesinin

hak ve nısfet kurallarına aykırı olacağı, hali hazırda sanığın içinde bulunduğu durumun karşı konulamaz

bir hata durumu olduğu...”,

Gerekçesiyle önceki hükmünde direnmiştir.

Bu hükmün de katılan vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay C.Başsavcılığının 05.11.2013

gün ve 287944 sayılı “bozma” istekli tebliğnamesi ile Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya,

Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır:

KARAR : Özel Daire ile yerel mahkeme arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi

gereken uyuşmazlık; sanığın suç kastının bulunup bulunmadığının belirlenmesine ilişkin ise de; Yargıtay

İç Yönetmeliğinin 27. maddesi uyarınca yerel mahkeme direnme kararının yeni hüküm niteliğinde olup

olmadığının öncelikle değerlendirilmesi gerekmektedir.

Ceza Genel Kurulunun süreklilik kazanmış uygulamalarına göre şeklen direnme kararı verilmiş olsa dahi;

a- ) Bozma kararı doğrultusunda işlem yapmak,

b- ) Bozma kararında tartışılması gereken hususları tartışmak,

c- ) Bozma sonrasında yapılan araştırma, inceleme ya da toplanan yeni delillere dayanmak,

d- ) İlk kararda yer almayan ve daire denetiminden geçmemiş olan yeni ve değişik gerekçe ile hüküm

kurmak,

Suretiyle verilen hüküm, özde direnme kararı olmayıp, bozmaya eylemli uyma sonucu verilen yeni bir

hükümdür. Bu nitelikteki bir hükmün temyiz edilmesi halinde ise incelemenin Yargıtay'ın ilgili dairesi

tarafından yapılması gerekmektedir.

İnceleme konusu olayda; Özel Dairece ilk hükmün bozulmasına karar verilmesinden sonra yerel

mahkemece önceki hükmünde yer almayan; “Sanığın aşamalarda değişmeyen savunması, bu savunmayı

doğrulayan olay yeri tespit tutanağında iddianame konusu tarihi eser vasfındaki taşın uzun zamandır

hayvanlara tuz vermek için kullanıldığının anlaşılması, alınan bilirkişi raporları kapsamı ve tüm dosya

kapsamı beraber değerlendirildiğinde sanığın evinin avlusunda tarihi eser olduğu anlaşılan taşın ihbar

sonucu bulunduğu, ancak dosya kapsamında bu taşın sanığın dedesinden beri hayvanlara tuz vermek için

kullanıldığının anlaşıldığı, çocukluğundan beri bu taşın hayvanlara tuz vermek için kullanıldığını gören

sanıktan bu taşı yetkili makamlara bildirmek gibi bir davranışın beklenemeyeceği, sanığın bu taşı cezai

ehliyete sahip bir dönemde kendisinin bulmadığı veya ele geçirmediği ayrıca bu taşı koleksiyon yapmak

veya satmak amacıyla bulundurmadığı, hayvanlar için tuz vermek amacıyla kullanılan taşın sanık

tarafından yetkili makamlara bildirilmesi hususunda suçun temel unsuru olan kastın bulunamayacağı,

sanığın yaşı, kişisel durumu, yaşadığı sosyal çevre, tarihi eserin bulunma ve kullanma biçimi nazara

alındığında sanığın kastının bulunmadığının açık ve net olduğu, çok uzun yıllar başka amaçla kullanılan

bir taşı bildirme yükümlülüğünün sanığa yüklenmesinin hak ve nısfet kurallarına aykırı olacağı, hali

hazırda sanığın içinde bulunduğu durumun karşı konulamaz bir hata durumu olduğu” şeklindeki yeni ve

değişik gerekçeyle direnilerek, sanığın ilk hükümde olduğu gibi beraatına karar verilmiştir.

İlk hükümde yer almayan bu yeni ve değişik gerekçe Özel Dairece denetlenmemiş olup, Özel Daire

denetiminden geçmemiş olan bir konunun ilk kez Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmesine kanuni

imkan bulunmamaktadır.

Bu itibarla, yerel mahkemenin son uygulaması direnme kararı olmayıp, yeni hüküm niteliğinde

olduğundan, dosyanın temyiz incelemesi yapılmak üzere Özel Daireye gönderilmesine karar verilmelidir.

SONUÇ : Açıklanan nedenlerle;

Kütahya 1. Asliye Ceza Mahkemesince verilen 13.09.2012 gün ve 583-709 sayılı karar yeni hüküm

niteliğinde olduğundan, dosyanın temyiz incelemesi için Yargıtay 12. Ceza Dairesine gönderilmek üzere

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 14.04.2015 tarihinde yapılan müzakerede oybirliğiyle

karar verildi.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz.

Av. MUHAMMET CAN KARACASAMSUN BAROSU
Hakkımızda