ULAŞIM ARAÇLARININ KAÇIRILMASI VEYA ALIKONULMASI SUÇU
Av. MUHAMMET CAN KARACA · 19 Kasım 2026 · 16 dakikalık okuma
Bu çalışmamızda ulaşım araçlarından ne anlaşılması gerektiği, hangi durum ve
hadiselerle bu suçun uygulama alanı bulabileceği, seyahat özgürlüğü kapsamı adı
altında kanun koyucu tarafından düzenlenmiş olan bu hükmün uygulamadaki
yansımalarını, mahkeme içtihatlarını gözeterek incelemeye çalışacağız. Aynı zamanda
bu suçun işlenmesiyle birlikte içerisinde bulundurduğu ve dayanaklarını oluşturan veya
oluşturabilecek diğer hükümleri de dikkate alarak korunan hukuki değerin irdelemesini
yapmaya çalışacağız.
Anahtar Kelimeler: TCK 223, ulaşım araçlarının kaçırılması veya alıkonması suçu,
ulaşım aracı, cebir, tehdit, işgal, alıkoyma, kaçırma
GENEL HATLARIYLA TÜRK CEZA KANUNUNUN 223. MADDESİ
I. GİRİŞ
5237 sayılı Türk Ceza Kanununun Özel hükümler kitabının Topluma Karşı Suçlar üst
başlıklı 3. Kısmının Ulaşım Araçlarına veya Sabit Platformlara Karşı Suçlar başlıklı 6.
Bölümünde Ulaşım Araçlarının Kaçırılması veya Alıkonulması adlı 223. Maddesinde;
(1) Cebir veya tehdit kullanarak ya da hukuka aykırı başka bir davranışla kara ulaşım
aracının hareket etmesini engelleyen, bu aracı hareket halinde iken durduran veya
gitmekte olduğu yerden başka yere götüren kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile
cezalandırılır.
(2) Suçun konusunun deniz veya demiryolu ulaşım aracı olması halinde, iki yıldan beş
yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
(3) Cebir veya tehdit kullanarak ya da hukuka aykırı başka bir davranışla hava ulaşım
aracının hareket etmesini engelleyen veya bu aracı gitmekte olduğu yerden başka yere
götüren kişi, beş yıldan on yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(4) Bu suçların işlenmesi sırasında kişilerin hürriyetinin tahdit edilmesi dolayısıyla
ayrıca cezaya hükmolunur.
(5) Bu suçların işlenmesi sırasında kasten yaralama suçunun neticesi sebebiyle
ağırlaşmış hallerinin gerçekleşmesi durumunda, ayrıca kasten yaralama suçuna ilişkin
hükümler uygulanır.hükümleri yer almaktadır.
Ulaşım araçlarının kaçırılması veya alıkonulması suçu, Türk Ceza Kanununa, ilk
kez 1971tarih ve 1480 sayılı Kanunla, 765 sayılı Kanunun 384. maddesi olarak
girmiştir. 384.madde 1979/2245 sayılı Kanunla esaslı değişiklik geçirmiştir 1 .
Madde gerekçesindeyse,
Maddenin birinci fıkrası, kara ulaşım araçlarının hareketlerinin cebir veya
tehdit kullanılarak ya da hukuka aykırı başka bir davranışla bile bile engellenmesini
veya bunların kaçırılmasını cezalandırmaktadır. Suçun maddî unsuru belirtilirken,
uygulamada herhangi bir duraksamaya neden olunmaması için kaçırma niteliğinde
bulunan hareketlerin teker teker sayılması ve böylece araçların hareket etmesinin
engellenmesi, aracın hareket ettirilmemesi, hareket hâlinde bulunanların durdurulması
ve gitmekte olduğu yerlerden başka yerlere yönlendirilmesi ayrıca açıklanmıştır.
Maddenin ikinci fıkrasında, suçun konusunun deniz veya demiryolu ulaşım aracı
olması itibarıyla ayrı bir suç tanımına yer verilmiştir. Bu suçu oluşturan hareketler,
birinci fıkrada tanımlanan suçun maddî unsuru kapsamındaki hareketlerden ibarettir.
Üçüncü fıkrada, cebir veya tehdit kullanılarak ya da hukuka aykırı başka bir
davranışla hava ulaşım aracının hareket etmesinin engellenmesi veya bu aracın
gitmekte olduğu yerden başka yere götürülmesi, ayrı bir suç olarak tanımlanmıştır.
Maddenin dördüncü fıkrasında özel bir içtima hükmüne yer verilmiştir. Buna
göre; bir, iki ve üçüncü fıkralarda tanımlanan suçların işlenmesi sırasında kişilerin
hürriyetinin tahdit edilmesi hâlinde, ayrıca bu nedenle cezaya hükmedilmelidir. Bir, iki
1 Prof. Dr. Zeki HAFIZOĞULLARI, Arş. Gör. Ezgi AYGÜN EŞİTLİ, Ulaşım Araçlarına veya
Sabit Platformlara Karşı Suçlar, 2011 / 1 Ankara Barosu Dergisi
ve üçüncü fıkralarda tanımlanan suçların işlenebilmesi için, kişilerin hürriyetinin tahdit
edilmesi gerekmemektedir.
Beşinci fıkraya göre, bir, iki ve üçüncü fıkralarda tanımlanan suçların işlenmesi
sırasında kasten yaralama suçunun neticesi sebebiyle ağırlaşmış hâllerinin
gerçekleşmesi durumunda, ayrıca kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanır.
Bu itibarla, kasten yaralama suçunun temel şeklinin gerçekleşmesi hâlinde, sadece bu
bir, iki veya üçüncü fıkralara istinaden cezaya hükmedilmelidir.
Ulaşım araçlarına zarar verilmesi, mala zarar verme suçunun daha ağır cezayı
gerektiren nitelikli şeklini oluşturduğu için, bu madde kapsamında ayrıca suç olarak
tanımlanmamıştır.
II. SUÇLA KORUNAN HUKUKİ YARAR
T.C. 1982 Anayasasının 23. Maddesiyle güvence altına alınan ‘Yerleşme ve Seyahat
hürriyeti’ fikrimizce korunmak istenilen hukuki değerin en büyük dayanaklarından
biridir. ‘Herkes dilediği gibi yerleşme ve seyahat etme hürriyetine sahiptir ve bu
özgürlük ancak kanunla sınırlandırılabilecektir’.
Yine madde metinleri incelendiğinde kamu düzeni, kişi hürriyeti ve dokunulmazlığı
başta olmak üzere kişilik haklarına ihlal niteliğinde bir fiile somut olayın vuku bulması
halinde suçun kanuni unsurları gerçekleşmiş olacağından mahkûmiyeti talep
edilebilecektir. Özellikle ‘cebir’ ve ‘tehdit’ vasıtasıyla ya da başkaca bir hukuka aykırı
davranışla kara ulaşım araçlarından birinin hareket etmesini engelleyen veya hareket
halindeyken durduran veya doğrudan veyahut dolaylı yollarla durmasını sağlayan veya
isteği, arzusu, rızası dışında başka bir yere gitmesini sağlayan kimse/lere uygulanacak
müeyyidelerle karşı karşıya kalacaklardır.
Binaenaleyh kanaatimizce, bu suçun uygulama alanı bulmasıyla birlikte TCK m.109
bağlamında ‘hürriyetten yoksun kılma’ suçunun da oluşması durum ve koşullara göre
mümkün olabilecektir. Bu fikrimizi destekleyen unsur ise;
TCK m.109/1-1.cümle de:
‘Bir kimseyi hukuka aykırı olarak bir yere gitmek veya bir yerde kalmak hürriyetinden
yoksun bırakan kişiye, 1 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası verilir’.
Pekâlâ, kara ulaşım aracından anlaşılması gereken nedir?
Araba, Bisiklet, Fayton, Kağnı, Kamyon, Kamyonet, Minibüs, Metrobüs, Motosiklet,
Otobüs, Otomobil, Traktör, Troleybüs 2 .
Yukarıda sayılan örnekler pek tabi tahdidi değildir. Mesela akıllara gelebilecek
örneklerden bazıları Atv, Akülü araba vs.’dir.
III. SUÇUN UNSURLARI
1. MADDİ UNSURLAR
Fail açısından suçun kanuni düzenlemesinde herhangi bir unsur, ölçüt belirtilmemekle
birlikte suçun failinin herkes olabileceğini söyleyebiliriz.
Topluma karşı işlenen suçlar üst başlığında madde metni ele alındığı için mağdurun
kamu olarak zikredilmesi her ne kadar mümkünse de tüm toplumun mağduriyeti
açısından failin mahkum edilmesi mantalitesi kanaatimizce pek de mantıklı
görülmemektedir. Bu yüzden biz mağdur kavramını suçtan zarar gören kimse olarak
ferdileştirmenin daha doğru olacağını düşünmekle birlikte mahkûmiyet talepli olarak
kurulan hükümlerin doğrudan suçtan zarar görenle illi seriye mal edilmesi
kanaatindeyiz.
Hangi davranışların(fiil unsuru) TCK 223’ü ihlal edeceğini inceleyecek olursak;
- ‘Cebir veya tehdit kullanarak ya da hukuka aykırı başka bir davranışla kara
ulaşım aracının hareket etmesini engelleyen..’
Öncelikle cebir ve tehditten ne anlamamız gerekeceğine değinelim.
Cebir: ‘Zor, zorlayış 3
Tehdit: Gözdağı 4 anlamına gelmektedir.
Pekâlâ, zor kullanmak yoluyla veya gözdağı vererek ya da herhangi hukuka aykırı bir
davranışla (şiddet yoluyla, şantaj yoluyla vs.) bu hükmü ihlal etmek suçun oluşmasına
sebebiyet verebilecektir.
2 İnternet kaynağı- https://tr.wikipedia.org/wiki/Karayolu_ula%C5%9F%C4%B1m_ara%C3%A7lar%C4%B1
(Son erişim tarihi: 08.07.2020- 14.28)
3 İnternet kaynağı- https://sozluk.gov.tr/ (Son erişim tarihi: 09.07.2020 – 15.55)
4 İnternet kaynağı- https://sozluk.gov.tr/ (Son erişim tarihi: 09.07.2020 – 15.57)
‘…kara ulaşım aracının hareket etmesini engelleyen, bu aracı hareket halinde iken
durduran veya gitmekte olduğu yerden başka yere götüren..’
1. Fıkra açısından suçun işlenebilmesinin yolu kara ulaşım aracı olmaktan geçmek
zorundadır. Harekete geçmeye hazır bir kara ulaşım aracını ya da hareket
halindeyken durduran veya rotasını değiştiren kimse bu suçun tatbik edilmesine
sebebiyet verebilecektir.
2. Fıkra açısından, deniz veya demiryolu ulaşım aracının hareket etmesini
engelleyen, hareket halindeyken durduran, rotasını değiştiren, cebir veya tehdit
yoluyla ya da herhangi bir hukuka aykırı fiille bu suçun işleyen kimse
TCK 223/2’yi ihlal etmiş olacaktır.
3. Fıkra açısından ‘hava yolu ulaşım aracının hareket etmesini engelleyen veya bu
aracı gitmekte olduğu yerden başka yere götüren kişi..’ hava ulaşım aracı
ibaresinden; Taşıma kapasitesine sahip her nevi insanlı ya da insansız uçan araç.
uçak, helikopter, insansız hava aracı, Balon, zeplin, planör ve yelken kanat gibi
çok geniş bir yelpazedeki tüm uçabilen araçlar hava aracı sayılırlar 5 .
4. Suçun kanuni tanımında belirtilen unsurların hürriyetinden yoksun bırakma
alıkoyma, rehin alma şeklinde gerçekleşmesi halinde ayrıca cezaya
hükmolunacağı belirtilmiş olmakla birlikte 1. Veya 2. Ya da 3. Fıkradaki suç
tanımlarından herhangi birinin hürriyeti tahdit biçiminde işlenmesi halinde (özel
içtima) bahse konu olan 4. Fıkra uygulama alanı bulabilecektir.
5. Fıkrada ve madde gerekçesinde de belirtildiği üzere, kasten yaralama suçunun
neticesi sebebiyle ağırlaşmış hâllerinin gerçekleşmesi durumunda, ayrıca kasten
yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanır. Fakat altı çizilmelidir ki, kasten
yaralama suçunun basit (temel) haliyle gerçekleşmesi halinde, sadece bir, iki
veya üçüncü fıkralara istinaden cezaya hükmedilmesi gerekmektedir.
Suç kasten işlenebilir bir suç niteliğindedir.
Suça iştirak icra hareketlerinin bölünebilirliği mümkünse iştirake konu olabilir.
Suça teşebbüs mümkündür.
IV. BU SUÇU KONU ALAN İÇTİHATLAR
T.C.5 (İnternet kaynağı:
https://tr.wikipedia.org/wiki/Hava_arac%C4%B1#:~:text=Hava%20ta%C5%9F%C4%B1t%C4%B1%20ya%
20da%20hava,u%C3%A7abilen%20ara%C3%A7lar%20hava%20arac%C4%B1%20say%C4%B1l%C4%B1rlar
.- Son erişim tarihi: 10.07.2020- 10.19)
YARGITAY
4. CEZA DAİRESİ
E. 2013/39335
K. 2016/4201
T. 7.3.2016
• HAKARET SUÇU (Mağdurun Müracaatı ve Şikayetinin Olmadığının Anlaşılması Karşısında
Kovuşturma Şartının Gerçekleşmediği Gerekçesiyle Düşme Kararı Verilmesi Yerine Yerinde
Olmayan Gerekçeyle Beraat Kararı Verilmesinin Hatalı Olduğu)
• KOVUŞTURMA ŞARTI (Mağdurun Kendisine Hakaret Edildiği Yönünde Müracaatı ve
Şikayetinin Olmadığı - Kovuşturma Şartının Gerçekleşmediği Gerekçesiyle Düşme Kararı
Verilmesi Gerektiği)
• HÜKMÜN ÇELİŞKİLİ OLMASI (Hükmün Gerekçe Kısmında Sanık Hakkında Tehdit
Suçundan Kurulan Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakıldığına Karar Verildiğinin Belirtilmesine
Karşın Hüküm Kurulurken Anılan Husus Uygulanmayarak Çelişkiye Yol Açılmasının Kanuna
Aykırı Olduğu)
• HAK YOKSUNLUĞU (Hakaret Suçu - Anayasa Mahkemesinin Hükümden Sonra Yürürlüğe
Giren Kararı İle 5237 S. TCK'nun Md. 53/1/b Hükmüne Yönelik Olarak Vermiş Olduğu İptal
Kararlarının Uygulanmasının Zorunlu Olduğu)
5237/m.53
ÖZET : Mağdurun kendisine hakaret edildiği yönünde müracaatı ve şikayetinin olmadığının anlaşılması
karşısında, kovuşturma şartının gerçekleşmediği gerekçesiyle düşme kararı verilmesi yerine, yerinde
olmayan gerekçeyle beraat kararı verilmesi hatalıdır. Öte yandan, Hükmün gerekçe kısmında sanık
hakkında tehdit suçundan kurulan hükmün açıklanmasının geri bırakıldığına karar verildiğinin
belirtilmesine karşın, hüküm kurulurken anılan husus uygulanmayarak çelişkiye yol açılması; Anayasa
Mahkemesi'nin hükümden sonra yürürlüğe giren kararı ile TCK'nın 53. maddesinin (1) numaralı
fıkrasının (b) bendine yönelik olarak vermiş olduğu iptal kararlarının uygulanması zorunluluğu bozmayı
gerektirmiştir.
DAVA : Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile
suç tarihine göre ve sanık hakkında mağdur ...'a karşı tehdit, katılan ...'a karşı tehdit, katılan ...'a karşı
tehdit ve hakaret suçlarından açılan davada, zamanaşımı süresi içinde karar verilebileceği belirlenerek
dosya görüşüldü:
KARAR : A-)Sanık hakkında katılan ...'a karşı hakaret suçuna dair kararda, öngörülen cezanın nitelik ve
niceliğine göre, verildiği tarih itibariyle hükmün temyiz edilemez olduğu anlaşıldığından, 5320 Sayılı
Kanun'un 8/1 ve 1412 Sayılı CMUK'nın 317. maddeleri uyarınca O Yer Cumhuriyet Savcısı ve sanık ...
müdafiinin tebliğnameye uygun olarak, TEMYİZ İSTEKLERİNİN REDDİNE,
B-)Diğer hükümlerin temyizine gelince;
Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.
Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre ve
iddianamede sanığın katılan ...'a yönelik tehdit suçunu zincirleme şekilde işlediği yönünde bir anlatım
olmadığı anlaşılmakla, tebliğnamedeki (C-1) numaralı bozma düşüncesine iştirak edilmeyerek yapılan
incelemede,
1-)Sanık hakkında mağdur ...'a karşı hakaret suçundan beraat hükmüne yönelik temyizde;
Mağdur ...'ın kendisine hakaret edildiği yönünde müracaatı ve şikayetinin olmadığının anlaşılması
karşısında, kovuşturma şartının gerçekleşmediği gerekçesiyle düşme kararı verilmesi yerine, yerinde
olmayan gerekçeyle beraat kararı verilmesi,
Kanuna aykırı, O Yer Cumhuriyet Savcısı ve sanık ... müdafiinin temyiz iddiaları bu sebeple yerinde ise
de, bu aykırılık yeniden duruşma yapılmasına gerek olmaksızın düzeltilebilir nitelikte bir yanılgı
olduğundan, temyiz edilen kararın açıklanan noktası tebliğnameye uygun olarak, "sanık ... hakkında
mağdur ...'a karşı hakaret suçundan CMK'nın 223/2-e maddesi uyarınca beraatine" dair kısmın karardan
çıkarılması, yerine "mağdur ...'ın müracaat ve şikayeti olmaması karşısında, TCK'nın 73/4, 131/1 ve
CMK'nın 223/8. madde ve fıkraları uyarınca sanık ... hakkındaki mağdur ...'a karşı hakaret suçundan
açılan kamu davasının düşmesine" cümlesinin eklenmesi biçiminde DÜZELTİLMESİNE ve başkaca
yönleri Kanuna uygun bulunan hükmün, bu bağlamda 5320 Sayılı Kanun'un 8/1. madde ve fıkrası
aracılığıyla 1412 Sayılı CMUK'nın 322. maddesi uyarınca ONANMASINA,
2-)Katılan ...'a karşı tehdit suçundan kurulan mahkumiyet hükmünün temyiz incelenmesinde ise, başkaca
nedenler yerinde görülmemiştir.
Ancak;
a-)Hükmün gerekçe kısmında sanık hakkında tehdit suçundan kurulan hükmün açıklanmasının geri
bırakıldığına karar verildiğinin belirtilmesine karşın, hüküm kurulurken anılan husus uygulanmayarak
çelişkiye yol açılması,
b-)Anayasa Mahkemesi'nin hükümden sonra 24.11.2015 gün ve 29542 Sayılı Resmi Gazete'de
yayımlanan 8.10.2015 gün ve 2014/140 esas, 2015/85 Sayılı kararı ile TCK'nın 53. maddesinin (1)
numaralı fıkrasının (b) bendine yönelik olarak vermiş olduğu iptal kararlarının uygulanması zorunluluğu,
SONUÇ : Bozmayı gerektirmiş, O Yer Cumhuriyet Savcısı ve sanık ... müdafiinin temyiz nedenleri
yerinde görüldüğünden tebliğnameye kısmen uygun olarak HÜKMÜN BOZULMASINA, yargılamanın
bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm
mahkemesine gönderilmesine, 07.03.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
T.C.
YARGITAY
CEZA GENEL KURULU
E. 2014/12-331
K. 2015/101
T. 14.4.2015
• 2863 SAYILI KANUNA MUHALEFET SUÇU ( Yerel Mahkemenin Son Uygulaması Direnme
Kararı Olmayıp Yeni Hüküm Niteliğinde Olduğundan Dosyanın Temyiz İncelemesi Yapılmak
Üzere Özel Daireye Gönderilmesine Karar Verilmesi Gerektiği )
• DİRENME KARARI ( Özel Dairece İlk Hükmün Bozulmasına Karar Verilmesinden Sonra Yerel
Mahkemece Önceki Hükmünde Yer Almayan Yeni ve Değişik Gerekçeyle Direnildiği - Yerel
Mahkemenin Son Uygulaması Direnme Kararı Olmayıp Yeni Hüküm Niteliğinde Olduğu )
• TEMYİZ İNCELEMESİ ( Mahkemenin Son Uygulamasının Direnme Kararı Olmayıp Yeni
Hüküm Niteliğinde Olduğu - İlk Hükümde Yer Almayan Yeni ve Değişik Gerekçe Özel Dairece
Denetlenmemiş Olup Özel Daire Denetiminden Geçmemiş Olan Bir Konunun İlk Kez Ceza Genel
Kurulunca Değerlendirilemeyeceği )
Yargıtay İç Yönetmeliği/m.27
ÖZET : İnceleme konusu olayda; Özel Dairece ilk hükmün bozulmasına karar verilmesinden sonra yerel
mahkemece önceki hükmünde yer almayan yeni ve değişik gerekçeyle direnilerek, sanığın ilk hükümde
olduğu gibi beraatına karar verilmiştir. İlk hükümde yer almayan bu yeni ve değişik gerekçe Özel Dairece
denetlenmemiş olup, Özel Daire denetiminden geçmemiş olan bir konunun ilk kez Ceza Genel Kurulunca
değerlendirilmesine kanuni imkan bulunmamaktadır. Bu itibarla, yerel mahkemenin son uygulaması
direnme kararı olmayıp, yeni hüküm niteliğinde olduğundan, dosyanın temyiz incelemesi yapılmak üzere
Özel Daireye gönderilmesine karar verilmelidir.
DAVA : 2863 sayılı Kanuna muhalefet suçundan sanık İ. K.'in 5271 sayılı CMK'nun 223/2-c. maddesi
uyarınca beraatine ilişkin, Kütahya 1. Asliye Ceza Mahkemesince verilen 27.12.2007 gün ve 125-645
sayılı hükmün katılan vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 12. Ceza
Dairesince 07.03.2012 gün ve 8124-6381 sayı ile;
“... Sanığın uzun yıllardan beri kullandığı ve bilirkişi raporuna göre üzerindeki figürlerden ve taşın
niteliğinden tarihi eser olduğu açıkça anlaşılan kültür varlığını ilgili kurumlara ihbar etmemek suretiyle
üzerine atılı suçu işlediği anlaşılmasına rağmen yazılı şekilde beraatine karar verilmesi...”,
İsabetsizliğinden bozulmasına karar verilmiştir.
Yerel mahkeme ise 13.09.2012 gün ve 583-709 sayı ile;
“... Sanığın aşamalarda değişmeyen savunması, bu savunmayı doğrulayan olay yeri tespit tutanağında
iddianame konusu tarihi eser vasfındaki taşın uzun zamandır hayvanlara tuz vermek için kullanıldığının
anlaşılması, alınan bilirkişi raporları kapsamı ve tüm dosya kapsamı beraber değerlendirildiğinde; sanığın
evinin avlusunda tarihi eser olduğu anlaşılan taşın ihbar sonucu bulunduğu ancak dosya kapsamında bu
taşın sanığın dedesinden beri hayvanlara tuz vermek için kullanıldığının anlaşıldığı, çocukluğundan beri
bu taşın hayvanlara tuz vermek için kullanıldığını gören sanıktan bu taşı yetkili makamlara bildirmek gibi
bir davranışın beklenemeyeceği, sanığın bu taşı cezai ehliyete sahip bir dönemde kendisinin bulmadığı
veya ele geçirmediği ayrıca bu taşı koleksiyon yapmak veya satmak amacıyla bulundurmadığı, hayvanlar
için tuz vermek amacıyla kullanılan taşın sanık tarafından yetkili makamlara bildirilmesi hususunda
suçun temel unsuru olan kastın bulunamayacağı, sanığın yaşı, kişisel durumu, yaşadığı sosyal çevre, tarihi
eserin bulunma ve kullanma biçimi nazara alındığında sanığın kastının bulunmadığının açık ve net
olduğu, çok uzun yıllar başka amaçla kullanılan bir taşı bildirme yükümlülüğünün sanığa yüklenmesinin
hak ve nısfet kurallarına aykırı olacağı, hali hazırda sanığın içinde bulunduğu durumun karşı konulamaz
bir hata durumu olduğu...”,
Gerekçesiyle önceki hükmünde direnmiştir.
Bu hükmün de katılan vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay C.Başsavcılığının 05.11.2013
gün ve 287944 sayılı “bozma” istekli tebliğnamesi ile Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya,
Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır:
KARAR : Özel Daire ile yerel mahkeme arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi
gereken uyuşmazlık; sanığın suç kastının bulunup bulunmadığının belirlenmesine ilişkin ise de; Yargıtay
İç Yönetmeliğinin 27. maddesi uyarınca yerel mahkeme direnme kararının yeni hüküm niteliğinde olup
olmadığının öncelikle değerlendirilmesi gerekmektedir.
Ceza Genel Kurulunun süreklilik kazanmış uygulamalarına göre şeklen direnme kararı verilmiş olsa dahi;
a- ) Bozma kararı doğrultusunda işlem yapmak,
b- ) Bozma kararında tartışılması gereken hususları tartışmak,
c- ) Bozma sonrasında yapılan araştırma, inceleme ya da toplanan yeni delillere dayanmak,
d- ) İlk kararda yer almayan ve daire denetiminden geçmemiş olan yeni ve değişik gerekçe ile hüküm
kurmak,
Suretiyle verilen hüküm, özde direnme kararı olmayıp, bozmaya eylemli uyma sonucu verilen yeni bir
hükümdür. Bu nitelikteki bir hükmün temyiz edilmesi halinde ise incelemenin Yargıtay'ın ilgili dairesi
tarafından yapılması gerekmektedir.
İnceleme konusu olayda; Özel Dairece ilk hükmün bozulmasına karar verilmesinden sonra yerel
mahkemece önceki hükmünde yer almayan; “Sanığın aşamalarda değişmeyen savunması, bu savunmayı
doğrulayan olay yeri tespit tutanağında iddianame konusu tarihi eser vasfındaki taşın uzun zamandır
hayvanlara tuz vermek için kullanıldığının anlaşılması, alınan bilirkişi raporları kapsamı ve tüm dosya
kapsamı beraber değerlendirildiğinde sanığın evinin avlusunda tarihi eser olduğu anlaşılan taşın ihbar
sonucu bulunduğu, ancak dosya kapsamında bu taşın sanığın dedesinden beri hayvanlara tuz vermek için
kullanıldığının anlaşıldığı, çocukluğundan beri bu taşın hayvanlara tuz vermek için kullanıldığını gören
sanıktan bu taşı yetkili makamlara bildirmek gibi bir davranışın beklenemeyeceği, sanığın bu taşı cezai
ehliyete sahip bir dönemde kendisinin bulmadığı veya ele geçirmediği ayrıca bu taşı koleksiyon yapmak
veya satmak amacıyla bulundurmadığı, hayvanlar için tuz vermek amacıyla kullanılan taşın sanık
tarafından yetkili makamlara bildirilmesi hususunda suçun temel unsuru olan kastın bulunamayacağı,
sanığın yaşı, kişisel durumu, yaşadığı sosyal çevre, tarihi eserin bulunma ve kullanma biçimi nazara
alındığında sanığın kastının bulunmadığının açık ve net olduğu, çok uzun yıllar başka amaçla kullanılan
bir taşı bildirme yükümlülüğünün sanığa yüklenmesinin hak ve nısfet kurallarına aykırı olacağı, hali
hazırda sanığın içinde bulunduğu durumun karşı konulamaz bir hata durumu olduğu” şeklindeki yeni ve
değişik gerekçeyle direnilerek, sanığın ilk hükümde olduğu gibi beraatına karar verilmiştir.
İlk hükümde yer almayan bu yeni ve değişik gerekçe Özel Dairece denetlenmemiş olup, Özel Daire
denetiminden geçmemiş olan bir konunun ilk kez Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmesine kanuni
imkan bulunmamaktadır.
Bu itibarla, yerel mahkemenin son uygulaması direnme kararı olmayıp, yeni hüküm niteliğinde
olduğundan, dosyanın temyiz incelemesi yapılmak üzere Özel Daireye gönderilmesine karar verilmelidir.
SONUÇ : Açıklanan nedenlerle;
Kütahya 1. Asliye Ceza Mahkemesince verilen 13.09.2012 gün ve 583-709 sayılı karar yeni hüküm
niteliğinde olduğundan, dosyanın temyiz incelemesi için Yargıtay 12. Ceza Dairesine gönderilmek üzere
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 14.04.2015 tarihinde yapılan müzakerede oybirliğiyle
karar verildi.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz.