TCK 299 (CUMHURNAŞKANINA HAKARET) İLGA EDİLMELİ Mİ?
Av. MUHAMMET CAN KARACA · 19 Kasım 2026 · 6 dakikalık okuma
Genel Hatlarıyla Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu
Türk Ceza Kanunu’nun 299. Maddesinde ele alınan Cumhurbaşkanına Hakaret suçunun
maddi unsurları incelendiğinde madde metninde bu suçun nasıl işleneceği ele alınmamış
olmakla birlikte suçun kanuni tanımına ulaşmak için Türk Ceza Kanunu’nun 125. Maddesine
bakılması gerekmektedir.
Şerefe karşı işlenen suçlar başlığı altında bulunan TCK 125’in madde metni;
- (1) Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden (...)
(1) veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis
veya adlî para cezası ile cezalandırılır. Mağdurun gıyabında hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç
kişiyle ihtilat ederek işlenmesi gerekir.
(2) Fiilin, mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesi halinde, yukarıdaki fıkrada
belirtilen cezaya hükmolunur.
(3) Hakaret suçunun;
a) Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı,
b) Dini, siyasi, sosyal, felsefi inanç, düşünce ve kanaatlerini açıklamasından, değiştirmesinden, yaymaya
çalışmasından, mensup olduğu dinin emir ve yasaklarına uygun davranmasından dolayı,
c) Kişinin mensup bulunduğu dine göre kutsal sayılan değerlerden bahisle, işlenmesi halinde, cezanın alt sınırı
bir yıldan az olamaz.
(4) (Değişik: 29/6/2005 – 5377/15 md.) Hakaretin alenen işlenmesi halinde ceza altıda biri oranında artırılır.
(5) (Değişik: 29/6/2005 – 5377/15 md.) Kurul hâlinde çalışan kamu görevlilerine görevlerinden dolayı hakaret
edilmesi hâlinde suç, kurulu oluşturan üyelere karşı işlenmiş sayılır. Ancak, bu durumda zincirleme suça ilişkin
madde hükümleri uygulanırdır.
Pekâlâ, Hakaret Suçunun 125. Madde de düzenlenmiş olduğunu gördükten sonra 299.
Madde de ayrı bir düzenlemeye yer verilmesinin mantalitesi ne olabilir?
Fikrimizce, Devletin Egemenlik Alametlerine ve Organlarının Saygınlığına Karşı
Suçlar başlığı altında düzenlenen Cumhurbaşkanına hakaret suçunun ayrı bir düzenlemeyle
birlikte hukuk düzeninde yer almasının sebebi, yürütme kanadının başı olan
Cumhurbaşkanının kişilik özelliklerinden ziyade bulunduğu statüye yönelik duyulması
gereken saygı ve önemin yargı yoluyla kurulmaya çalışılmasından ibarettir. Yine belirtmeliyiz
ki, konuyla alakalı (TCK 299’a bağlı) mahkûmiyet kararı verilmek istendiği zaman,
Cumhurbaşkanına hakaret suçunu işlemiş bir ferdin TCK 299’u ihlal ederken CB’nin kişisel
özelliklerine dayanarak mı bu suçu işlediği yoksa devleti temsil ettiği makamına yönelik
fiilleriyle mi ilgili kanun maddesini ihlal ettiğinin tespiti önem arz etmelidir.
Kanaatimizce kişisel özelliklere dayalı olarak somut bir fiille veya olgu isnat ederek
Cumhurbaşkanına hakaret eden kimse TCK 299’dan değil TCK 125’ten yargılanmalıdır.
Çünkü Cumhurbaşkanına Hakaret suçuyla korunan hukuki değer Devletin saygınlığıdır.
Kişisel özelliklere dayalı olarak yapılan ağır eleştiri olarak kabul edilemeyecek nitelikte olan
olgular devlet makamına yöneltilmemekle birlikte bu hususta 299’a dayalı olarak kurulan
mahkûmiyet kararları usule ve yasaya aykırı olmaktadır. Siyasal iktidari yapıyı bozan, devlet
fonksiyonlarını aşağılayıcı, gurur kırıcı ibarelerin pek tabi yargılamaya konu olması
gerekmektedir. Ama fikrimizce, TCK 125 ve 299 arasındaki ince çizgiyi görmezden gelmek
yargılamanın selahiyeti ve hukukun adaleti sağlayıcı fonksiyonunu devre dışı bırakmak
anlamına gelecektir. Hukukun Evrensel İlke ve Esaslarından olan Dürüst/Adil Yargılanma ve
Savunma Hakkı 1 ve Eşitlik ilkesi prensibince yargılamalar yürütülmelidir.
TCK 299:
Cumhurbaşkanına hakaret
(1) Cumhurbaşkanına hakaret eden kişi, bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile
cezalandırılır.
(2) (Değişik: 29/6/2005 – 5377/35 md.) Suçun alenen işlenmesi hâlinde, verilecek ceza altıda
biri oranında artırılır.
(3) Bu suçtan dolayı kovuşturma yapılması, Adalet Bakanının iznine bağlıdır.
Belirtmek gerekir ki, TCK 299’un Anayasa’nın 10. Maddesini ihlal ettiği gerekçesiyle
ve Avrupa Konseyi uzman hukukçu kurulu Venedik Komisyonu “Cumhurbaşkanına hakaret”
maddesinin “demokratik bir dünyada yeri olmadığı” gerekçesiyle yürürlükten kaldırılması
istenmiştir 2 .
T.C. Anayasa’sı md. 10’u ihlal ettiği gerekçesiyle Anayasa mahkemesine yerel
mahkemelerce taşınan konu mahkeme tarafından daha önce reddedilmiş olmakla birlikte
gerekçe olarak ‘kanun önünde eşitliğin herkesin her yönden aynı kurallara tabi tutulacağı
anlamına gelmediğini, Cumhurbaşkanına yapılan hakaretin sadece kişisel bir hak ihlali değil,
Cumhurbaşkanının temsil ettiği değer ve fonksiyonlar yönünden de ihlal sayılacağı,
dolayısıyla bu suçun aynı zamanda devlete karşı işlenmiş sayılacağı ve bu nedenle de bu
suçun özel bir düzenleme ve daha ağır bir ceza ile yasallaştırılmasının hukuka uygun
olduğunu ifade etmiştir 3
1 ŞEN, Hukukun Evrensel İlke ve Esasları,(internet kaynağı https://www.hukukihaber.net/hukukun-evrensel-ilke-
ve-esaslari-makale,5767.html son erişim: 22.07.2020-12.01)
2 İnternet kaynağı- (http://bianet.org/bianet/medya/216273-tck-299-kaldirilmali- son erişim: 22.07.2020-12.14)
Kanaatimizce, temsil edilen değer ve fonksiyonlar uyarınca genel hakaret suçuna
oranla daha ağır bir müeyyide içermesi gerektiği doğru olmakla birlikte, hukuka aykırı
kurulan hüküm kişisel hak ihlallerinin devletin saygınlığına yönelik yapılan fiillere cevaz
vermeyeceği önemli olan hukukun üstünlüğü prensibi uyarınca adil bir yargılanma
yürütülmesi gerekliliğidir. Bu sebeptendir ki anayasa mahkemesinin bu gerekçesi fikrimizce
hukuka yönelik değildir.
Geçmişten Günümüze Cumhurbaşkanına Hakaret Davaları
Resim I : TCK 299 Kapsamındaki Yıllara Göre Sanık Sayısı
Kanaatimizce, TCK 299’a dayalı olarak verilen mahkûmiyet kararlarının 2014’ten yana bu
denli artış göstermesi yürütmeye olan saygınlığın caydırıcı etki niteliğinde yargı yoluyla
sağlanmaya çalışılmasından ibarettir fakat T.C. vatandaşları üzerinde bu caydırıcılık çabasının
hakkaniyet prensibiyle bağdaştığını söylememiz - bu husustaki yargı dosyalarının içeriğini
inceleme fırsatı bulduğumuzda - pek de doğru olmayacaktır.
Ceza hukuku teorisyenlerince ‘ultima ratio’ olarak adlandırılan cezanın son çare olması
prensibinin fikrimizce bahse konu olan suça dayalı olarak başlatılan soruşturmalardan sonra
kovuşturma aşamasında verilen mahkûmiyet kararlarıyla bağdaştığını kesinlikle
söyleyemeyiz.
TCK 299/3 uyarınca kovuşturma aşamasına geçilmesinin Adalet Bakanının iznine bağlı
olduğunu söylememiz gerekir.
Kanaatimizce, TCK 299 mülga edilmeli ve TCK 125’in bir fıkrası haline gelerek ağırlaştırıcı
bir hüküm olarak hukuk düzeninde kendine yer bulmalıdır bizce böyle olması gerekliliğinin
en önemli sebebi, suça konu oluşturan fiillerin nelerden ibaret olduğu genel hakaret suçunun
3 ÖZCAN, TCK madde 299: Cumhurbaşkanı'nın özelliği nedir?, (makale, internet kaynağı,
https://www.evrensel.net/haber/306044/tck-madde-299-cumhurbaskaninin-ozelligi-nedir- son erişim
22.07.2020- 12.26)
madde metninde yer almaktadır. Bu sebeptendir ki TCK 299’u hangi olgu ve fiillerin ihlal
edeceğini anlayabilmek için 125’in madde metninin incelenmesi gerekir.
Yine esasında iki hükümde şerefe ve saygınlığa karşı işlenen suçlar üst başlığında yer aldığı
için Cumhurbaşkanına hakaret suçu TCK 125/6’da ele alınırsa madde gerekçesinde,
Cumhurbaşkanlığı makamına duyulması gereken saygı ve öz veri vurgulanarak devleti temsil
ettiği gerekçesiyle alt ve üst sınırın suçun basit haline oranla daha fazla olduğu
vurgulanabilecektir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz.